Langs de A1 stond onlangs een chauffeur in staking. Tegelijkertijd was er een soortgelijk geval op de Maasvlakte. Buitenlandse chauffeurs die al maanden op pad waren en die hun salaris maar niet uitbetaald kregen. Dit soort uitbuiting komt veel voor en verbetering blijft uit.
Eind februari stond een chauffeur uit Tadzjikistan wekenlang in staking langs de A1. Hij was al zeven maanden non-stop onderweg in Europa, waarbij hij alleen in de cabine van zijn Renault kon overnachten. Zijn salaris was al maanden niet overgemaakt. De werkgever, een Litouwse transporteur, had op afstand de vrachtwagen uitgeschakeld, waardoor de motor niet meer startte. Dit betekende dat de chauffeur in de kou zat. Vervolgens stuurde zijn werkgever een knokploeg naar de vrachtwagen om de chauffeur eruit te werken. Dit mislukte dankzij tussenkomst van de politie.
Ook op de Maasvlakte stond een chauffeur, eveneens werkzaam voor een Litouws bedrijf, waarmee hetzelfde aan de hand was. Hij was al meer dan twee jaar niet meer thuis geweest en had al die tijd in zijn vrachtwagen gewoond. Al maanden had de chauffeur nauwelijks salaris meer ontvangen. Ondertussen had hij nog meer dan 30.000 euro tegoed. Ook hier greep de werkgever in, dit keer door een bergingsvoertuig te sturen om de vrachtwagen op te halen.
Onderbezet
Iedereen weet dat deze praktijken voorkomen in het transport, maar er wordt weinig actie ondernomen. Zoals een woordvoerder van de vakbond zei: “Op elke parkeerplaats zijn de gevallen van uitbuiting gewoon aan te wijzen. Er wordt alleen niks tegen gedaan.” Toezicht, naleving en handhaving vallen onder de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), maar deze dienst is zwaar onderbezet en komt daar nauwelijks aan toe.
Meestal betreft het Oost-Europese transporteurs die chauffeurs in dienst hebben uit landen die wij nauwelijks weten te liggen. Ze rijden voor tarieven die ver onder de Nederlandse standaard liggen en hebben zo een deel van de markt veroverd. Aan de ene kant is dus sprake van illegale concurrentie, aan de andere kant van het uitbuiten van personeel. Het klinkt als een ver-van-mijn-bed-show, maar dat is het niet.
Ketenaansprakelijkheid
De transporteurs die zich bezighouden met dit soort praktijken rijden namelijk in de meeste gevallen voor Nederlandse opdrachtgevers. Deze kiezen voor de goedkoopste transporteur en komen zo bij dit soort dubieuze transporteurs uit. Zolang de goederen goed aankomen, maken zij zich niet druk. Met uitzondering van een enkele stakende chauffeur in het lokale nieuws wordt er ook geen aandacht besteed aan het onderwerp.
Sinds 2015 is de Wet Aanpak Schijnconstructies van kracht. Deze wet is een krachtig instrument voor ketenaansprakelijkheid. Opdrachtgevers hebben namelijk een verantwoordelijkheid om alleen bedrijven in te huren die zich aan de wet houden. In de praktijk betekent dit dat een Nederlandse opdrachtgever aansprakelijk is als de vervoerder zijn chauffeurs uitbuit.
Tot nu toe blijven de opdrachtgevers in het transport buiten beeld als het gaat om uitbuiting van chauffeurs. Wat mij betreft komt daar verandering in. Naast handhaving is het aanspreken van de opdrachtgevers een instrument om de misstanden te voorkomen. Uiteindelijk zou de oneerlijke concurrentie door malafide transporteurs zonder deze opdrachtgevers niet bestaan en zou er niet een hele groep chauffeurs als moderne slaven door Europa rijden.
