Veel vervoerders kochten eind 2024 nog snel een vrachtwagen, zodat ze er tot 2030 zero-emissiezones mee in kunnen rijden. Het is een logische en niet onverwachte reactie op veranderende wetgeving. Bij de vrachtwagenheffing, die op 1 juli wordt ingevoerd, blijft een vergelijkbare reactie echter uit.

Ondernemen betekent anticiperen. Toen dus de invoering van zero-emissiezones in Nederlandse binnensteden dichterbij kwam, zagen we veel actie. Vervoerders vervroegden de aanschaf van nieuwe vrachtwagens, zodat deze nog in 2024 op kenteken kwamen. Met een diesel uit 2024 mochten deze immers de binnensteden nog in tot 2030, terwijl een diesel uit 2025 alleen binnen mocht met een ontheffing. Het leidde tot een enorme verkooppiek in de laatste maanden van 2024 en ingezakte verkoopcijfers in de maanden erna.

Over een paar maanden wordt de vrachtwagenheffing ingevoerd, een maatregel die een nog grotere impact heeft op de gemiddelde Nederlandse vervoerder dan de invoering van de zero-emissiezones. Toch blijft een reactie vanuit de transportwereld grotendeels uit. Veel vervoerders zijn helemaal niet bezig met de vrachtwagenheffing. Dat is vreemd. Een goed voorbereide vervoerder geeft zijn concurrentie na invoering van de vrachtwagenheffing het nakijken.

VECTO

Even een samenvatting. Vanaf 1 juli dit jaar moet er betaald worden voor elke kilometer die een vrachtwagen aflegt op een Nederlandse snelweg. Ook voor het gebruik van enkele doorgaande autowegen geldt de vrachtwagenheffing. Ter compensatie wordt de wegenbelasting verlaagd voor vrachtwagens boven de 12 ton en stopt het Eurovignet. Het rijden met een vrachtwagen gaat echter een stuk duurder worden, zoveel is duidelijk. Wat een vrachtwagen per gereden kilometer betaalt, hangt af van de CO2-klasse van het voertuig. Deze wordt berekend in de Vehicle Energy Consumption calculation TOol (VECTO) van de Europese Unie. Hierin worden allerlei gegevens meegenomen, van vermogen tot gewicht en van rolweerstand tot aerodynamica. Het leidt tot een score op basis van de CO2-uitstoot. Deze score bepaalt de VECTO-categorie, of CO2-klasse, waarin het voertuig belandt.

Er zijn vijf categorieën. De meest zuinige vrachtwagens met een verbrandingsmotor belanden in categorie 3. Elektrische vrachtwagens vallen doorgaans in categorie 5. Vrachtwagens in categorie 1 kosten het meest per gereden kilometer. Het verschil tussen een hoge en een lage categorie kan zomaar duizenden euro’s per voertuig per jaar zijn, dus voor transportondernemers is een goede VECTO-categorie van groot belang.

Dreiging

Toch zijn veel transporteurs hier nog helemaal niet mee bezig. Dat is zorgelijk, want mogelijk betalen zij vanaf juli veel meer dan nodig is. Bedrijven die nu investeren in vrachtwagens die in een gunstige VECTO-categorie vallen, hebben vanaf juli veel voordeel ten opzichte van hun concurrenten. Zij betalen minder per gereden kilometer en zijn dus simpelweg goedkoper dan hun concurrenten die bij de aanschaf van een vrachtwagen niet op de VECTO-categorie hebben gelet.

De dreiging van ontoegankelijke binnensteden was blijkbaar genoeg om vervoerders tot actie te dwingen. Bij extra kosten per gereden kilometer lijkt dit niet het geval. Waarschijnlijk verwachten veel vervoerders de kilometerheffing door te belasten aan hun opdrachtgever. Echter, als de concurrent wel die VECTO-gunstige vrachtwagen heeft gekocht, dan gaat die vlieger natuurlijk niet meer op.